name

folgje ús

Facebook Twitter Google

 

Foaropwurd

Fers2 nû. 3.6, 26 maart 2017

In nij soarte fan identiteitspolityk?

 

image Fers2

 

 

It debakle fan Wilders krige alle omtinken yn de útlânske parse. “Geert Wilders falls short in election, as wary Dutch scatter their votes,” gie de New York Times op 15 maart. De ynlânske parse sette Rutte syn oerwinning sintraal. De Ljouwerter Krante kopte fan “Friesland verschiet van PvdA-rood naar CDA-groen.”Ton van der Laan, ‘Friesland verschiet van PvdA-rood naar CDA-groen’, Leeuwarder Courant, 16 maart 2017 <http://www.lc.nl/friesland/Friesland-verschiet-van-PvdA-rood-naar-CDA-groen-22070282.html> [krigen 18 maart 2017]. Se fergeaten dêr it wurdsje “werom” tusken te setten, ommers oant 2002 wie Fryslân in CDA-provinsje. En se hiene net sjoen dat der alve CDA-grienen binne.‘Huisstijlhandboek: Algemene richtlijnen & instructies voor het gebruik van de CDA huisstijl’, febrewaris 2013, Ferzje 1.1., 9 <https://d2vry01uvf8h31.cloudfront.net/CDA/Huisstijl/CDA_huisstijlhandboek.pdf> [krigen 18 maart 2017]. It wie se net opfallen dat it net griene mar himelskblauwe “Samen kunnen we meer” net perfoarst nei in oare identiteitspolityk ferwiist as Wilders syn prusyskblauwe “We gaan ons land terugveroveren.” Nammers Buma syn praat fan ‘tegearre mear kinne’ is as de mûs dy’t tsjin ’e oaljefant seit: wat stampe wy lekker.

Lykas yn ’e Feriene Steaten sizze se ek hjir dat it kearntema fan de ferkiezingen identiteit wie.Bygelyks: ‘Buitenhof 19 maart 2017’, VPRO, 19 maart 2017 <https://www.vpro.nl/buitenhof/speel~POMS_VPRO_7895863~james-kennedy~.html> [krigen 19 maart 2017] It CDA hâldt it mear polityk korrekt as de PVV. Eksplisite islamofoby is der net. Mar dat betsjut net dat de wier-Nederlânske wearden fan Henk en Ingrid by it CDA minder sintraal stean as by de PVV en dat neffens it CDA net alle Neder­lânske boargers dy wearden likefolle ûnderstypje moatte, lykas dat de PVV dat wol. Is it CDA in minder radikaal-nasjonalistyske partij as de PVV as dy yn alle earnst útstelt om it op skoalle sjongen fan it folksliet yn te fieren—it Nederlânske; net Beethoven syn Alle Menschen werden Brüder en net it Frysk bloed tsjoch op—om’t hja miene dat sjongen de sosjale kohesy bringt dêr’t hja fan oardieljemar wêrom?—dat dy der no net is, of fierstente min, en dêr’t hja fan tinke dat it—de missende kohesy—it probleem is dat it Nederlânske ûnderwiis oplosse moat—it probleem dat de identiteit fan wite kristlike man bedrige wurdt?

Jinsels ta slachtoffer ferklearje is de basis fan elke identiteits­polityk. Dêrom hat polityk links himsels sûnt in pear desennia in like grutte tsjinstanner fan identiteitspolityk ferklearre as polityk rjochts. Wy binne allegearre gelyk, gjinien hoecht dus it slachtoffer fan de oar te wêzen, klear. Mar it giet no net om de gays of de froulju dy’t har rjochten opeaskje. Nederlân hat in nij soarte fan identiteitspolityk, seit de útlânske parse.Sjoch ‘The Dutch election suggests a new kind of identity politics’, The Economist, 18 maart 2017 <http://www.economist.com/news/europe/21718921-identity-does-not-have-be-exclusive-preserve-far-right-dutch-election-suggests> [krigen 18 maart 2017]. Lykas yn de Feriene Steaten hat de wite, meast urbane heechoplate subgroep syn eigen identiteit en de wite leechoplate, relatyf earme, hurdwurkjende groep hat syn eigen identiteit. En dêrneist is der in net-autochtone identiteit.

Hoe’t de Fryske identiteit dêrtusken past hawwe de media it net oer. Oars liket wat der bart mei de Fryske taalsprekkers en -lêzers as twa drippen wetter op wat der bard is mei de PvdA-efterban: fergrizing, útstjerren en kieze foar in libbener eagjende identiteit. De peilingen hiene yn desimber al útwiisd dat de PvdA mar acht setels krije soe—droegje jimme triennen, jonges—en de reden wie dúdlik, nammentlik de partij hie it oer de ferkearde dingen.Juliaan van Acker, ‘Het badwater en de PvdA’, The Post Online, 15 desimber 2016 <http://politiek.tpo.nl/2016/12/15/badwater-en-pvda/> [krigen 18 maart 2017]. It gie al hiel lang oer kulturele issues lykas de islam en net mear oer de folle wichtiger materiële en ekonomyske saken, wylst de macht en it kapitaal fan in hiele lytse elite hieltyd grutter waarden en de belangen fan de arbeider net mear ferdigene wurde koene tsjin it korporatisme.

De fraach leit no foar de hân oft de Friezen it ek oer de ferkearde issues hawwe. Foarsichtiger formulearre: is it sa dat de Fryske issues dy’t op it aljemint brocht wurde de relevante binne foar in konstruktive, effektive identiteitspolityk en dat de saken dy’t fan tafel fage wurde ôfliedingen fan de kearnkwestje wiene? It Nijs seit twa dagen nei de ferkiezingen: “Foar Fryslân is fan belang dat se [de dielnimmende partijen yn it nij regear] neat dogge dat yn striid is mei it Europeesk Hânfêst foar regionale talen of talen fan minderheden en it Ramtferdrach Nasjonale minderheden.”‘In pear Fryske spulregels foar de kabinetsformaasje’, It Nijs, 17 maart 2017 <http://www.itnijs.frl/2017/03/pear-fryske-spulregels-foar-de-formaasje/> [krigen 19 maart 2017]. It Nijs bringt yn ’t sin dat eardere regearen gjin útfiering oan dy beide ferdraggen joegen, mar set it net earnst nimmen fan oangiene ferplichtingen net yn ’e bredere kontekst fan Europeeske ferdrach­skeiningen. Yn 2014 tikte de Europeeske Kommisje foar sosjale rjochten Nederlân op de fingers foar it skeinen fan it Europeesk Sosjaal ferdrach, troch immigranten sûnder papieren net de nedige soarch te bieden. Sa te sjen beskôgje Nederlânske regearen Europeeske regeljouwing as de trochsneedfytser de ferkearsregels: fan tapassing op de oaren. Mar gearfetsjend is wat It Nijs nei foaren bringt taalrjocht & hollânskepsis.

De meening, dat men hier te doen zou hebben met een dialekt van het Hollandsch, is een geval van grove onkunde op dit gebied … Ik zal nog later moeten terugkomen op de noodzakelijkheid om ook van regeeringswege en in de wetgeving aan de Friesche taalstudie en het onderwijs der Friesche kinderen in hun eigen taal recht te doen wedervaren.Pieter Jelles Troelstra, Gedenkschriften. Eerste deel: Wording (Amsterdam 1927) 191.

Sei Pieter Jelles yn 1927: njoggentich jier taalrjocht en hollânskepsis hat neat úthelle. It taalrjochtissue is faak yn in frijbliuwend kultuerramt pleatst, bygelyks as rjocht op twatalige plaknammebuordjes. Ek as it oer wat oars giet, giet it nearne oer. De Kulturele Haadstêd­organisaasje twitteret net yn it Frysk om’t de tweets ornearre binne foar “alle Nederlanners en hiel Europa.” Braaf seit deputearre Poepjes dat se der wat oan dwaan sil, mar dat is no in healjier lyn en it hat har omtinken (fansels) net hân.‘Provinsjebestjoer lilk om skouderjen Fryske taal troch organisators kulturele haadstêd’, It Nijs, 22 oktober 2016, <http://www.itnijs.frl/2016/10/provinsjebestjoer-lilk-om-skouderjen-fryske-taal-troch-organisators-kulturele-haadsted/> [krigen 19 maart 2017]. Begjin april kamen twa Baskyske taalrjochtspesjalisten del om mei ûnder oaren in pear Afûklju te praten oer in Europeesk minder­heids­taalferdrach dat it besteande hânfêst oer minderheids­talen, dat net konkreet en ûnderboud genôch wêze soe, oanfolje moast. Ek dêr ha wy neat mear wat fan heard. En dat is logysk: komt it by de Afûk te lizzen dan wurdt de eigen taal kultuer, ynstee fan in fûneminteel minskerjocht.

Hiene se dan prate moatten mei de Fryske Nasjonale Partij? Dy hâldt him likemin as de Afûk langer mei polityk dwaande; de FNP hat gjin reaksje op de ferkiezingen jûn, net op ’e webside en net op ’e partijtwitter. Unnedich om te fermelden dat ús ea polityk warbere Algemiene Fryske Underrjocht Kommisje ek net twittere hat oer de ferkiezingen, noch oer de útslach.

Taalrjocht is kultuer en dus gjin issue. Wat de hollânskepsis oangiet, net Hollân mar hiel Nederlân, ynbegrepen dus Fryslân, besjocht taal pragmatysk. It is gewoan handiger as elkenien ien en deselde taal praat. By útstek nuttich achtsje Nederlanners-ynklusyf-Friezen de Ingelske taal: “At a national level, almost all respondents in the Netherlands (95%) ... think that English is one of the two most useful languages for personal development” en: “At a national level, almost all respondents in ... the Netherlands (96% in each) think that English is one of the two most useful languages for children to learn for their future.”Europeeske Kommisje, ‘Special Eurobarometer 386: Europeans and their languages, Report’, Juny 2012, 72, 80 <http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf> [krigen 19 maart 2017]. It pikantste út it Europeeske ûndersyk fan 2012 is wol dit:

It is only in the Netherlands where the proportion of respondents who agree that all languages spoken within the EU should be treated equally falls substantially below the EU average, with 56% agreeing with the statement, compared with 39% who disagree. Respondents in the Netherlands, together with those in France, are also least likely to say that they ‘totally’ agree with the statement (31% in each country).Europeeske Kommisje, ‘Special Eurobarometer 386: Europeans and their languages, Report’, Juny 2012, 120 <http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf> [krigen 19 maart 2017].

Oer Frysk taalrjocht, Fryske identiteit en oer sûne hollânskepsis hoege wy it dus net te hawwen salang’t Henk en Ingrid tahâlde yn it provinsjehûs.